Dat de daders van de brutale mp3-roofmoord op Joe Van Holsbeeck Noord-Afrikanen waren stond buiten kijf. Tot ze gevat werden. Nu blijken het Polen te zijn. Blokwatch publiceert vier opiniestukken van Eric Corijn, Abdelhay Ben Abdellah, Patrick Loobuyck en Fouad Gandoul die oproepen tot bezinning, (zelf)kritiek en... excuses.

Bezinning

door Eric Corijn
prof. VUB

Nu is bezinning echt wel nodig. Hoe snel wordt in onze samenleving de publieke opinie gemaakt? De moordenaars van Joe Van Holsbeeck waren twee “jongeren van noord-afrikaans type”. De collectieve verbeelding werd op gang getrokken. De ogen - ook de mijne - werden gericht op de jongens van Magrebijnse afkomst en op alles wat daarmee de laatste jaren in een Pavlovreflex is verbonden: Molenbeek, kutmarokkaantjes, macho ettertjes, uitschot, overlast, enz.

Marion Van San werd straal verbonden vanuit Amsterdam om die misdadigheid cultureel te duiden. De gehele islamgemeenschap en alle imams werden op provocatieve wijze uitgedaagd het vrijdaggebed in te zetten om in eigen midden de daders op te sporen. In de laatavondpraat van Morgen Beter had Derk Jan Eppink het altijd al geweten en gaf Tarik Fraihi ootmoedig toe dat er echt wel een probleem was in (met?) “zijn gemeenschap”.

De ouders van Joe werden – terecht – geëerd om hun sereniteit en om hun oproep de allochtonen niet te stigmatiseren (en iedereen dacht meteen aan de Marokkanen).

Dedecker en Dewinter, zelf niet geremd door enige sereniteit, spraken vanuit hun betweterige arrogantie de samenleving toe. Hadden zij al niet lang de ware toedracht aangeduid? En was het nu niet echt de hoogste tijd om hen gelijk te geven? En op de stille mars telden we met z’n allen argwanend het aantal hoofddoeken. Door onze vooroordelen, ja ons racisme, zaten we in de verkeerde richting te gapen.

Het is als denkoefening misschien eens nuttig hetzelfde traject af te leggen, maar dan naar de Poolse daders toe.

Hebben we het al niet altijd geweten over de Poolse cultuur? En wat weet Marion Van San over het typische Poolse jongensgedrag? En moeten de katholieken niet wat meer verantwoording afleggen? En hebben de pastoors wel voldoende mobiliserend gepreekt verleden zondag? En geeft kardinaal Danneels toe dat er een probleem is in de katholieke gemeenschap? Hoe staat het in feite met de christelijke gezinsmoraal? En wat gaan al die katholieken nu doen om het geweld uit onze wereld te helpen? Overdreven? Ha zo, overdreven....

Ik wil me hierbij verontschuldigen dat ook ik de laatste weken kritische voorzichtigheid heb verwaarloosd, de publieke opinievorming heb gevolgd en tot al te snelle conclusies ben gekomen.

Alleen, ik heb tot nog toe wel gezwegen. Ik vind dat zij die de publieke opinie maken er goed zouden aan doen even te reconstrueren hoe de schijnzekerheden de laatste weken werden opgebouwd. We hadden toch moeten weten dat de theorieën van Lombroso, die misdadigheid verbond aan fysieke kenmerken, al lang zijn ontkracht. En ik vind vooral dat de hardste populistische roepers, Dewinter en Dedecker, nu ook maar eens ootmoedig het hoofd moeten buigen en toegeven: we hebben gewoon op basis van onze vooroordelen uit onze nek gekletst.

Mochten ze zelf welopgevoed zijn en weten wat respect is dan zouden ze zich nu ook verontschuldigen... Maar ja, het is niet goed gesteld met onze “normen en waarden”. En ik heb het nu wel over “onze”.

* * *

Moslimgemeenschap heeft plots geen daders meer om uit te leveren

door Abdelhay Ben Abdellah
lid Moslimexecutieve

Het is maandagavond 24 april 2006, twintig na elf in de late avond, ik ben helemaal alleen in de woonkamer wanneer ik met volle aandacht het debat op Morgen beter volg.

Mijn gezin is al gaan slapen. Gewoonlijk blijf ik laat achter op mijn laptop tokkelen, maar ditmaal was het iets anders dat me wakker hield. Een debat op CANVAS met niet minder dan opiniemaker Bart Brinckman, professor Carl Devos, hoofd van het Katholiek Onderwijs Mieke Van Hecke en ja, Urbanus zelf.

In de nasleep van de moord op Joe Van Holsbeeck gaat het debat over allochtonen, moslims en criminaliteit. Moslim is synoniem geworden voor allochtoon en Noord-Afrikaan, het kan niet anders, want de twee smeerlappen van daders waren zeer duidelijk Noord-Afrikanen en hoogstwaarschijnlijk ook moslims.

De panelgasten breken hun hoofd over hoe het nu in hemelsnaam komt dat de allochtone gemeenschap hun criminelen niet zelf aanpakken en hoe wij hen kunnen helpen om uit dat diepe dal te kruipen, want hen buiten de landsgrenzen gooien kunnen wij niet, merkt Urbanus pienter op: “Dit zou oorlog beteken!”, voegt hij er aan toe. De komieker stelt ook vast dat de Belgische bevolking amper is bekomen van de cartoonaffaire en krijgt nu dit er bij. De moslimgemeenschap, allochtonen, zij … (ik weet het eerlijk gezegd zelf niet meer) moeten maar eens bewijzen dat zij het menen met ons.

Het debat wordt overheerst met wij-zij stellingen, het zijn niet meer de Belgen van allochtone herkomst maar wel zij die voor een stuk verantwoordelijk zijn voor wat er misgaat in onze samenleving en het wordt het maar eens tijd dat zij die wantoestanden aanpakken.

Mieke Van Hecke ziet terecht een grote taak weggelegd voor het onderwijs en de ouders van deze kinderen, maar ze stelt wel vast dat in HUN cultuur de arbeidslogica niet serieus wordt genomen. Ik kan mijn oren niet geloven, wat een platte veralgemening en een belediging voor zo veel hardwerkende ‘allochtonen’ en voor de éérste generatie voor wie de hoofdreden van migratie arbeid was.

Bart Brinckman doet er nog een schepje bij en stelt zich naar aanleiding van een recente reactie van de Moslimexecutieve de vraag; “Of de leden van de Moslimexecutieve wel weten in welke wereld zij leven?”. Ik kan mijnheer Brinckman verzekeren dat zijn en mijn wereld niet veel verschillen en dat wij waarschijnlijk veel meer gemeen hebben dan hij zich ooit kan inbeelden.

Mischien had Kardinaal Danneels de priesters ook moeten oproepen om hun medewerking te verlenen aan de identificatie van de daders?

Ondertussen is het al bijna middernacht, ik voel mij overspoeld met de zonden van Israël. Zelden heb ik mij zo ongemakkelijk gevoeld als op dit moment, ik voel mij verschrikkelijk machteloos. Machteloos tegenover dat crapuul uit onze eigen gemeenschap en machteloos tegen de stigmatisering van één bepaalde bevolkingsgroep naar aanleiding van deze verschrikkelijke moord op ONZE Joe.

Al wat ik op dit moment wens is dat de daders snel worden opgepakt en dat er toch nog een beetje gerechtigheid wordt geschied.

Mijn wens is uitgekomen, nog geen half uur later lees ik op het nieuwsportaal van een aantal kranten dat de daders geïdentificeerd waren, het zou uiteindelijk niet om twee Noord-Afrikanen gaan maar om twee Polen, één van de daders zou al opgepakt zijn. Ik hoop van harte dat de Poolse gemeenschap niet gestigmatiseerd wordt. Hoe verleidelijk het voor sommigen ook is, je kunt geen groep collectief verantwoordelijk stellen voor misdaden begaan door individuen. Het is heel merkwaardig hoe de nationale pers maar steeds bleef verwijzen naar het Noord-Afrikaan zijn van deze daders.

Deze Poolse misdadigers zijn onze misdadigers en als samenleving moeten wij onze verantwoordelijkheid nemen, door niet alleen criminaliteit met alle democratische middelen hard te bestrijden maar ook de voedingsbodem waarop ze teert weg te nemen.

Laat de dood van onze Joe niet tevergeefs wezen en het debat over deze maatschappelijke kanker op een serene wijze voeren. Als samenleving moeten wij met concrete actiepunten naar voren komen zonder het debat door haatzaaiers te laten smoren.

* * *

Collectieve zinsverbijstering

door Patrick Loobuyck
Moraalfilosoof verbonden aan de Universiteit Gent

Velen, niet het minst de journalisten, zullen vreemd hebben opgekeken nu blijkt dat de daders van de mp3-moord van Poolse origine zijn. Iedereen wist toch dat de daders van Noord-Afrikaanse afkomst waren? De stem van de media en de publieke opinie klonk hierover al sinds de moord unaniem en zelfzeker; iedereen had toch ook de beelden gezien en er waren zelfs getuigenissen!

Een groot stuk van de berichtgeving, analyses en opinies die na 12 april ’06 zijn verschenen maken nu een belabberde indruk. Alles wijst erop dat we collectief slachtoffer geworden zijn van onze eigen vooroordelen en denkschema’s. De roofmoordenaars moesten wel moslims zijn, en liefst van Marokkaanse afkomst, want het zijn deze jongeren die door een gebrek aan opvoeding zich niet willen aanpassen aan onze normen en waarden. Het zijn deze jongeren – ondertussen beter bekend als kutallochtonen – die volledig ontspoord zijn en het failliet van onze cultuurrelativistische multiculturele samenleving en het crimineel gedoogbeleid aantonen.

Marion Van San mocht nogmaals toelichten dat criminaliteit inderdaad cultureel te duiden is en de allochtone gemeenschappen werden op hun verantwoordelijkheid gewezen. Allochtone woordvoerders voelden zich aangesproken, riepen op om de daders in hun midden te zoeken, mee op te stappen in de stille mars en vooral om de ‘kanker’ en ‘morele chaos’ binnen de eigen gemeenschap aan te pakken.

Het is ontnuchterend en beangstigend hoe bepaalde rechtse en populistische schema’s diep geworteld zijn in ons denken over onze samenleving. Normaal houden we ons wel aan het principe dat we geen bevolkingsgroepen stigmatiseren of beschuldigen vooraleer we daar ook de nodige juridische evidentie voor hebben, maar in dit geval was het toch duidelijk? In weerwil van de cijfers, weten we toch allemaal dat onze publieke ruimtes (en zeker de stations) steeds onveiliger worden en dat afzetting in Brussel voornamelijk op conto van de allochtone jongeren is te schrijven?

Hoewel de efficiëntie van de veiligheidscamera’s omgekeerd evenredig zouden zijn met die van flitspalen, waren ze blijkbaar toch net wel efficiënt genoeg om Jean-Marie Dedecker, Filip Dewinter en Paul Beliën en zovele anderen met hen te doen besluiten dat het om jonge moslims ging wiens vader werkloos was of door een islamo-socialistische knuffelpolitiek aan werk geraakt was, dat het om islamitische roofdieren ging die buurten tot no-go area’s maken, zich niet inhouden voor normloos gedrag en bulken van het omgekeerde racisme.

De puzzelstukjes pasten zo schoon in elkaar dat elke twijfel misplaatst was. Zo werd ik vorige week voor een weekblad geïnterviewd en gaf ik te kennen dat ik op dat moment geen grote uitspraken wilde doen naar aanleiding van de roofmoord omdat we eigenlijk nog niets over de daders wisten.

Misschien waren het welopgevoede jongeren, misschien waren het ontspoorde jongeren; misschien waren het hemeltergende leerlingen die veel spijbelden, misschien ook niet; misschien waren het beroepscriminelen of misschien was het een compleet geïsoleerde daad; misschien waren het derde generatie migranten, misschien nieuwkomers die hier niet eens een wettelijk verblijf hebben. Deze afstandelijke bedenkingen en mijn schroom om me negatief over ‘de’ allochtone gemeenschap uit te laten werden ietwat smalend door de journalist zelf (!) als misplaatste uitingen van politiek correct denken afgedaan.

Dit alles moet ons toch even doen nadenken.

Ondanks de indrukwekkende houding van de ouders van het slachtoffer, hebben al teveel mensen zich laten vangen door de simulacra die de media en de publieke opinie ons hebben voorgeschoteld en die in de plaats zijn gekomen van een genuanceerde en bedachtzame benadering van de werkelijkheid. We hebben ons van onze zwakste kant laten zien en er zijn maskers gevallen.

Wat anders in de politiek correcte taboesfeer moet blijven, kan naar aanleiding van een roofmoord waarvan de media ons zeggen dat ze gepleegd is ‘door twee jongeren van Noord-Afrikaanse afkomst’ (nergens lees je ‘vermoedelijk’ of ‘waarschijnlijk’ of ‘tot nader order’) eindelijk eens met een air van het grote gelijk naar voren gebracht worden.

Hoe kritisch journalisten en opiniemakers zich anders ook uitgeven, hoe progressief, multicultureel en tolerant we anders ook wel willen denken, de voorbije weken tonen hoe vatbaar we zijn voor meningen die de maatschappelijke en publieke vooroordelen bevestigen. De voorbije weken hebben ook aangetoond door welk soort pervers discours die maatschappelijke en publieke vooroordelen worden gestuurd en ingevuld. Het gaat om een discours van onveiligheid, een gebrek aan politionele daadkracht en een clash van culturen, een discours dat bovendien allochtone jongeren en islam stigmatiseert. Het is een discours dat in haar meest brutale vorm door extreem rechts is voorgekauwd, maar nu blijkbaar heel gemakkelijk door iedereen wordt gedeeld – zelfs door de woordvoerders van de allochtone gemeenschappen.

Zondag heeft onze samenleving een waardige poging gedaan om in het reine te komen met de onzin van dergelijk geweld. Gelukkig dat er wat allochtonen hebben meegestapt, van de Turkse en Marokkaanse gemeenschappen weten we nu wel dat ze hun verantwoordelijkheid willen nemen en dergelijk geweld afkeuren.

Jammer dat er niemand heeft geteld hoeveel Polen er zondag hebben meegestapt.

* * *

Angst en vooroordelen

door Fouad Gandoul
licentiaat politieke wetenschappen

Ik ben blij dat het drama van Joe van Holsbeeck voor de helft is opgelost. Toen ik het nieuws hoorde deze morgen was ik wel geschokt. Niet omwille van de plotse efficiëntie van de politiemacht, niet omwille van feit dat het Poolse minderjarigen waren, noch omdat uiteindelijk is gebleken dat de moslimexecutieve het bij het rechte eind had.

Neen, ik was geschokt door mijn spiegelbeeld. Ik zag voor het eerst dat ik onder de immense druk van de samenleving vergeten was om te wachten tot de feiten uitgeklaard waren alvorens met een belerende vinger naar ‘mijn eigen gemeenschap’  te wijzen. De ontknoping van het verhaal kon niet cynischer. Het ware blanke, Poolse minderjarigen die Joe hebben vermoord omwille van een mp3.

Het waardige en krachtige signaal die vanuit de allochtone gemeenschap kwam, via preken, via de media en vooral via de participatie aan de stille mars plaatst de ganse gemeenschap in een benarde positie. We moeten ons zelf recht in de ogen kijken en toegeven dat vooroordelen diep geworteld zijn en overdraagbaar zijn, zelfs op ‘allochtonen’. Deze kanker is uiterst destructief voor onze samenleving.

Een oude wijze man leerde mij, in de context van een ander verhaal, dat de mens ondanks alle kennis en ervaring wordt geleid door angst (phobos), eigenbelang (kerdos) en eer (doxa). Deze eigenschappen verklaren het menselijk tekort. Een tekort dat nooit zo duidelijk was als de laatste twee weken. De oude wijze man leerde mij verder ook dat wanneer puur instinct het haalt van het recht, de politiek dan faalt en anarchie ervoor in de plaats komt. De oplossing volgens mijn leermeester is niet de ontkenning van angst, eigenbelang en eer maar de beheersing ervan ten gunste van een morele uitkomst.

We hebben in de politiek enkelingen die angstgevoelens uitbuiten om immorele voorstellen aanvaardbaar te maken. Het volk, gegijzeld door angst, onzekerheid en een prangend gevoel van onveiligheid, is, gelet op de score van het Vlaams Belang, geneigd om deze demagogische voorstellen te aanvaarden. Zo wordt de volgende zwarte zondag een quasi zekerheid. De politiek moet erin slagen om die gevoelens te beheersen door keuzes te maken ten goede van gans de bevolking en niet met het oog op het veiligstellen van een electoraal potentieel. Men mag niet vergeten dat beschaving barbaarsheid kan onderdrukken maar nooit kan uitroeien. Onze samenleving is feilbaar en kwetsbaar. Dat is de laatste twee weken zeer duidelijk geworden.

Ik geloof, net zoals dr. King destijds, in een samenleving waarin we allemaal burgers zijn. Waar problemen niet, gemakshalve, worden herleid tot communautaire kwesties. Waar de oorzaken van de problemen worden aangepakt alsook diegenen die de wet overtreden. Waar burgers van Marokkaanse of Turkse origine niet met de vinger gewezen worden enkel en alleen omdat ze hoofddoeken dragen, omdat ze baarden dragen, omdat ze Mohammed en/of Fatima heten. Ik geloof in een samenleving waar alle burgers de deugd van de zelfkritiek beoefenen. Zoek niet automatisch de oorzaak van een probleem bij ‘de anderen’. Ik geloof in een samenleving waar burgers van “vreemde” afkomst getaxeerd worden op hun handelingen en de capaciteiten die ze hebben en niet op basis van hun afkomst.

Ik heb “mijn allochtone gemeenschap” gevraagd de hand in eigen boezem te steken en zichzelf te bevrijden van het slachtofferisme waar het in verstrekt is geraakt. Ik heb “mijn allochtone gemeenschap” gevraagd om zich te scholen, zelfkritiek te beoefenen, zich te emanciperen en rechtvaardig te zijn ook al is het tegen hun eigen kinderen.

Ik vraag vandaag  aan de “autochtone gemeenschap” zich te bezinnen. Ik vraag eerlijkheid en oprechtheid ten opzichte van de allochtone gemeenschap. Net zoals de allochtone gemeenschap moet het een oefening doen in zelfkritiek. De diepgewortelde vooroordelen (en in geval van het Vlaams Belang: blinde haat) moeten worden geconfronteerd. Leer omgaan met verschillende culturen. De verschillende problemen die voor frustraties zorgen bij de allochtone jongeren moeten kordater worden aangepakt zonder angst voor electoraal verlies. Principes moeten absoluut primeren boven (electoraal) eigenbelang.

Van de heren Dewinter en Dedecker eis ik excuses. Hun immorele discours ondergraven elk principe waar democratie op is gebaseerd, te beginnen met het principe dat alle burgers gelijk zijn. Het volk, geachte heer Dedecker, kan zich vergissen. Het is aan de politici om ervoor te zorgen dat dat niet gebeurt door zich vast te klampen aan principes.

Het is pas wanneer wederzijdse vooroordelen, wederzijdse wantrouwen, wederzijdse onverdraagzaamheid wegebt dat een eerlijk en volwassen gesprek mogelijk wordt. De toekomst behoort tot alle burgers van dit land.