De naam "Vlaams Belang" is tweedehands. Het Vlaams Blok pikte hem van de Volksunie (VU) die er in 1978 mee aan de verkiezingen deelnam. Die Vlaams-nationale partij lag ook aan de grondslag van de geboorte van het Vlaams Blok. Of hoe het nieuwe VB toch weer in het oude blijft geworteld.

“Volksunie, Vlaams belang”. Dat is de slogan waarmee de Vlaams-nationale VU op 17 december 1978 naar de kiezer trok. Meteen ook de eerste verkiezing waaraan het Vlaams Blok deelneemt, dat dan nog een kartellijst is tussen de Vlaams Nationale Partij (VNP) van Karel Dillen en de Vlaams Volkspartij (VVP) van Lode Claes.

Die twee splinterpartijtjes zijn eind 1977 afgescheurd van de VU nadat die het Egmontpact had ondertekend en – voor het eerst in haar geschiedenis – in de regering was gestapt.

De verkiezingen draaien uit op een fiasco voor de VU, dat liefst zes zetels verliest en op 14 kamerleden strandt. Het Vlaams Blok weet één zetel binnen te rijven, in Antwerpen voor Karel Dillen. De rest is geschiedenis.

Op 14 november 2004 verandert het Vlaams Blok van naam nadat het definitief voor racisme is veroordeeld. Verschillende alternatieven doen de ronde, zoals Vlaams Blok Plus, Vlaamse Vrijheidspartij, Vlaamse Volkspartij en Vlaamse Liga. Uiteindelijk wordt gekozen voor ‘Vlaams Belang’, een naam die de partij al sedert 2002 gebruikt voor haar onafhankelijkheidscampagne (nu terug te vinden onder de noemer splits.be), maar in feite dus gepikt van de Volksunie, ironisch genoeg de partij van wie het VB destijds is afgescheurd.

Toeval? Laat nu uitgerekend in het Vlaams Belang Magazine van juni 2005 Gerolf Annemans het volgende zeggen: “De beginselverklaring die onze partij heeft opgesteld is, als ik het met een beeld mag formuleren, een verklaring die alle CVP-, PVV- en VU-kiezers uit de jaren ’70 en ’80 kan groeperen.” Dus toch weer een referentie die zich situeert in de beginperiode van het Vlaams Blok.

Vlaams Blok Ultra

Tot slot nog dit: ook “Vlaams Blok” was geen originele naam. Tussen 1954 en 1957 bestond er al een Vlaams Blok, opgericht door Piet Van Rossem (1921-1984), een voormalig activist van de Nederlandse Nationaal Socialistische Beweging (NSB) dat met het Duitse nazi-regime collaboreerde. Dit Vlaams Blok was een extreem-rechtse partij met nostalgie naar het collaboratieverleden, schrijft de Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging. “Van Rossem stond er al snel voor bekend dat hij zijn nostalgie naar het nazisme niet onder stoelen of banken stak,” luidt het er voorts.

Allemaal “toeval” natuurlijk dat Karel Dillen een dikke twintig jaar later net die naam aan zijn partij zal geven. Net zoals het “toeval” was dat de leeuwenkop in het logo van het Vlaams Belang een kopie is van die van het extreem-rechtse Were Di en de oud-oostfrontersclub Sint Maartensfonds.

Of het moest zijn dat Dillen destijds nog een ander “Vlaams Blok” voor ogen stond: “Vlaamsch Blok” (eigenlijk “Vlaamsch Nationaal Blok”) was ook de kartellijst waarmee het later in de collaboratie stappende Vlaams Nationaal Verbond (VNV) opkwam bij de verkiezingen van 1936 (parlement), 1938 (gemeenteraden) en 1939 (parlement). In Antwerpen deed ze dat onder de slogan “Antwerpen aan de Sinjoren! Weg met de joden!”.

15 oktober 1938: het antisemitische blad Volksverwering spreekt schande nadat de Antwerpse brandweer in opdracht van de socialistische burgemeester een antisemistisch spandoek laat verwijderen van het Vlaamsch Volksblok. Daarnaast staat een steunlijst voor het "Vlaamsch Blok Antwerpen".