Naast Vlaanderen is Fhilip Dewinter ook actief in Nederland en is hij dikke vrienden met Jean-Marie Le Pen. Extreemrechts is de laatste jaren bezig aan een nieuwe opmars in Europa en Dewinter wil de trein niet missen. In dit eerste deel bekijken we het Nederlands avontuur van het Vlaams Belang.

Schol! Proost!

De nieuwjaarsreceptie van de Antwerpse afdeling van het Vlaams Belang op 25 januari 2005 werd opgeluisterd door een toespraak van een noorderbuur: Hilbrand Nawijn. Voorwaar niet de minste!

Nawijn, onlangs afgescheurd van de Lijst Pim Fortuyn (LPF), zetelt momenteel als onafhankelijke in de Tweede Kamer – instelling waarover hij eind 2002 nog zei dat het ‘één groot ritueel’ was. In de regering-Balkenende I (juli – oktober 2002) kreeg Nawijn de portefeuille Vreemdelingenzaken en Integratie. In 2002 deed hij Nederland steigeren toen hij in een vraaggesprek stelde voor de invoering van de doodstraf te zijn – in Nederland werd die afgeschaft in 1870. Daags na de commotie kwam Nawijn al terug op zijn uitspraak: ‘Terugziende op wat de uitlatingen teweeg hebben gebracht heeft de heer Nawijn er spijt van het onderwerp te hebben aangeroerd’ (verklaring Nawijn, 19 november 2002).

Zowel Nawijn als Dewinter staken op de receptie een toespraak af. Dewinter begon zowaar direct toenadering te zoeken met zijn Nederlandse invité door van leer te trekken tegen België, dat dit jaar 175 jaar bestaat. In 1830 had hem dit ongetwijfeld Nederlandse schouderklopjes opgeleverd! De vleierij ging echter nog verder wanneer FDW verklaarde ‘Wat in Nederland kan, moet ook in Vlaanderen kunnen! Wat in Rotterdam kan, moet ook in Antwerpen kunnen’. Woorden van iemand die nochtans met de campagne “een hart voor Antwerpen” de stad ‘opnieuw de uitstraling (wil) geven die het verdient’. Dat belooft! Nederland gidsland… ‘van het gezond populair rechts-conservatisme’, zoals FDW verduidelijkt.

 Nawijn begon zijn betoog met een uitgebreide schets van hoe slecht het er in Nederland wel toegaat. De titel verklaart veel: ‘Nederland: Beiroet aan de Noordzee?’.

Nawijn flirte openlijk met het gedachtegoed van het Vlaams Belang. Zeker als hij zaken verkondigde als ‘In Nederland lijkt het dat onder Paars 1en 2 en nu onder Balkende (sic) II de oneliner “Eigen volk laatst” het leidmotief is’, ‘criminele allochtonen moet de Nederlandse nationaliteit worden ontnomen en moeten teruggestuurd worden naar het land van herkomst’ en ‘criminele Antillianen moeten hun straf op de Antillen uitzitten’.

En ook wat betreft de toetreding van Turkije tot de Europese Unie waren beide heren het eens.

Nawijn heeft het wel voor het Vlaams Belang, dat hij op zijn website omschreef als ‘een democratische partij die op veel steun kan rekenen bij de Vlaamse bevolking’ en hij stelde zich te herkennen in de standpunten wat betreft ‘integratie, immigratie, veiligheid, identiteit en culturele eigenheid’. Hij karakteriseerde het cordon sanitaire dat rond het Vlaams Belang gespannen werd door de democratische partijen, dan ook als een aanslag op de democratische rechtsstaat.

Hij verklaarde eerder al zich niet te veel aan te trekken van de veroordeling van het Vlaams Blok wegens racisme: ‘Je moet met iedereen praten. Ik weet niet hoe het vroeger was, maar nu geloof ik niet dat het Vlaams Belang racistisch is. Zeker niet als je het vergelijkt met hoe de dingen in Nederland tegenwoordig worden gezegd’ (De Morgen, 7.1.2005). Dàt bedoelt Dewinter dus als hij stelt dat wat in Nederland kan ook in Vlaanderen moet kunnen.

Nawijn, ten slotte, droeg het zijne bij tot het atavistisch orangisme dat Dewinter aan het begin van zijn toespraak reeds ten toon spreidde: ‘Als wij met U in Vlaanderen kunnen samenwerken op basis van het bovenstaande, dan zou mij dat een groot goed zijn. Nederland en Vlaanderen behoren tenslotte tot hetzelfde taalgebied en wij hebben samen een grote geschiedenis in literatuur, schilders en andere culturele erfgoederen’.

Nawijn en Dewinter ondernemen overigens binnenkort – samen met VLD-verschoppeling Hugo Coveliers – een trip naar Denemarken, in navolging van minister van Binnenlandse Zaken Patrick Dewael (VLD). Denemarken heeft zowat het hardste immigratie- en asielbeleid in gans Europa. Nawijn verklaarde reeds dat volgens hem ‘het Deense model het beste van Europa is’ (De Morgen, 17.2.2005). De Deense trip is dan ook bedoeld als studiereis om inspiratie op te doen.

Wild, Wilder, Wilders

Maar het blijft niet bij Nawijn. Dewinter lonkte ook al naar Geert Wilders, het Tweede Kamerlid dat eerst tot de VVD (liberalen) behoorde, maar door zijn rabiaat verzet tegen de toetreding van Turkije tot de EU uit die partij werd gezet, waarna hij alleen in de Tweede Kamer ging zetelen onder de naam Groep-Wilders.

Ettelijke malen met de dood bedreigd, bevindt Wilders zich thans op een onderduikadres. Dewinter schreef hem een brief bij wijze van Rücksicherung met een voorstel tot niet-aanvalspact. FDW vindt namelijk dat hij en Wilders ‘tot dezelfde soort partijen’ behoren: ‘We moeten geen zusterpartijen worden, we moeten het niet eens zijn over alle nuances, maar een gezonde samenwerking lijkt me wel op zijn plaats’ (De Morgen, 27.1.2005).

De liefde lijkt echter van maar één kant te komen. ‘Ik heb het Vlaams Belang niet nodig’, riposteerde Wilders (De Morgen, 29.1.2005). Daarmee ontspint zich dezelfde situatie als met wijlen Pim Fortuyn het geval was. Dewinter en tutti quanti – nochtans tegenstanders van het homohuwelijk – maakten Fortuyn constant het hof, terwijl Fortuyn er alles aan deed om niét met het Blok geassocieerd te worden. Hij ergerde er zich aan vergeleken te worden met heren van het slag Le Pen of Dewinter: ‘Die mannen zeggen dingen die je niet kunt maken. Dewinter is een fascist. Ik ben een beschaafde man. U zult mij niet horen zeggen: ‘Eigen volk eerst’ (De Morgen, 4.5.2005).

Dewinters pogingen in de gratie van Fortuyn – onlangs door televisiekijkers verkozen tot grootste Nederlander ooit – te komen, brachten echter niets op. Ofschoon hij hem feliciteerde met zijn felle uitspraken en hoopte met Fortuyns partij te kunnen samenwerken (De Morgen, 18.2.2002) hield deze laatste de boot altijd af.

Onfortuynlijke pogingen voor een tweede Dietsland?

Dit is niet de eerste maal dat het Vlaams Belang naar Nederland lonkt. Dewinter zou maar al te graag een sterke Nederlandse medestander hebben. ‘Eens de Vlaamse onafhankelijkheid gerealiseerd, is het wenselijk dat wij komen tot een nauwere samenwerking tussen Vlaanderen en Nederland,’ staat in het programma van het Vlaams Belang (12.a) te lezen.

Zo was er ooit de flirt met het Nederlands Blok, de partij van en rond Wim Vreeswijk die echter vooral tot Utrecht beperkt bleef. Onder de leiding van Dewinter onderhandelen de extreemrechtse splintergroeperingen in Nederland in 1992 om te fuseren tot één grote extreemrechtse partij. Het draaide uit op een fiasco, maar Vreeswijk en Dewinter hadden elkaar ondertussen gevonden.

Dewinter wil niet liever dan zijn naam te laten vallen samen met die van Pim Fortuyn (vermoord door ‘links’), Geert Wilders (met de dood bedreigd door ‘de islam’) of Hilbrand Nawijn (persona non grata bij de LPF). Het zijn stuk voor stuk martelarenfiguren, of ze hebben op zijn minst potentieel daartoe. Die slachtofferrol ligt het Vlaams Belang natuurlijk goed. Zoals in november, toen het Vlaams Blok door het Hof van Cassatie werd veroordeeld wegens racisme. De veroordeling heette in Vlaams Belang-middens een ‘moord op de vrije meningsuiting’ te zijn. Merkwaardig, hoe het Vlaams Belang plots voorvechter wordt van de vrije meningsuiting! Ook de moord op filmmaker en columnist Theo Van Gogh – die Dewinter ooit ‘dat andere Verdriet van België’ noemde – tracht(te) het Vlaams Belang op dergelijke manier uit te buiten.

Dewinter wrijft zich in de handen wanneer hij ziet hoe het er in Nederland aan toe gaat. Dat eens zo permissieve Nederland, dat nu in de rats zit. ‘Steeds meer Nederlanders komen in ons land wonen’, staat vandaag op de Vlaams Belang-site te lezen.

De reden? ‘Uit onderzoek van Nederlandse emigratiebureaus blijkt dat Vlaanderen populair is voor de minzaamheid van de mensen, de discipline op de scholen en een grotere sociale controle. Het mag dus wel blijken dat de kwaliteit van het leven in Nederland er de jongste decennia danig op achteruit is gegaan. (…) Ook de Vlamingen zijn echter het slachtoffer van de ‘verharding’ van de samenleving, het verdwijnen van fatsoen en de toenemende criminaliteit. In Nederland was de moord op Pim Fortuyn en Theo Van Gogh de voorlopige anticlimax van het maatschappelijk vieren van de teugels sinds mei’68… Terwijl men in Nederland nu halsoverkop het beleid wil rechttrekken en normen en waarden opnieuw als uitgangspunt neemt voor een evenwichtige samenleving doen Vlaamse politici verder aan navelstaarderij’.

Toen Dewinter, op uitnodiging van een studentenvereniging, in december 2004 te gast was aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam sneerde hij – triomfantelijk – naar de PvdA die plots wél naar Dewinter wilde luisteren. Rotterdams PvdA-fractievoorzitter Bert Cremers stelde: ‘We hebben geleerd van de opkomst van Fortuyn. Voorheen plaatsten we zulke mensen buiten de discussie, nu luisteren we naar ze’.

Ook Nawijn was daar trouwens aanwezig en gaf Dewinter ruggesteun – en daarbij serieus van jetje! Nederland heeft reeds enige tijd geleden haar status als gidsland voor België afgelegd. Desalniettemin blijkt er een groeiende bereidheid te zijn onder Belgische politici om te doen zoals in Nederland en het cordon sanitaire op te blazen. In Nederland – zoals in Oostenrijk – kan extreemrechts immers wel (mee)regeren en daar loopt dat faliekant af.

Politicoloog Kris Deschouwer (VUB) stelde in juni ll. nog in De Morgen ‘Alleen in België en Frankrijk wordt extreem-rechts van het beleid weggehouden. In andere landen zoals Nederland en Oostenrijk zien we hoe de extreem-rechtse partijen zich vrij snel kapotregeren. In nog andere landen zoals Zwitserland en Italië bereiken de extreem-rechtse partijen heel langzaam, vaak eerst lokaal, het beleidsniveau om vervolgens weg te zwenken van hun extreme koers’ (De Morgen, 16.6.2004).

Voor alle duidelijkheid: Deschouwer vindt wel degelijk dat het cordon sanitaire werkt maar stelt dat het als neveneffect heeft dat het Vlaams Belang de verkiezingen blijft winnen: ‘Alleen heeft het cordon een hoge prijs, namelijk de doorgroei van het Vlaams Blok vanuit de oppositie. We moeten de moed hebben om na te denken en de afweging te maken’.

Eind vorig jaar stelde senator Patrik Vankrunkelsven (VLD) in een vraaggesprek met De Morgen ‘ze halen intussen 25 procent bij de kiezer via de geëigende weg van de democratie. Hen een plaats geven in het politieke bestel is het enige middel om op een snelle manier het VB te herleiden tot deftige proporties. Tot de partij van 5 à 10 procent van de mensen die denken dat vreemdelingen terug moeten en dat we muren moeten zetten rond onze grenzen. Mogelijk is het opheffen van het cordon al een element dat de aantrekkelijkheid van het VB vermindert’ en ‘We moeten blijven zeggen dat we hun oplossingen niet lusten. Maar normaliseer hen door hen te beschouwen als een rechtse partij waarvan je de ideeën en oplossingen bestrijdt’. (De Morgen, 27.12.2004).

Daar zit het kalf hem echter gebonden. Het Vlaams Belang is geen gewone rechtse partij. Professor Helmut Gaus (UGent): ‘De vraag die we ons uiteindelijk steeds moeten stellen is: is extreem-rechts nu gelijk te stellen met extreem conservatief, of is extreem-rechts gedachtegoed van een totaal andere aard dan dat van extreme conservatieven, ofschoon die laatste blijk geven in wakkere mate ook kenmerken te hebben van het autoritaire syndroom. Er zijn drie kenmerken die duidelijk maken waarom het toch om iets heel anders gaat. Er is in de eerste plaats de verwerping van de democratische besluitvorming zoals al is gesteld. Er is vervolgens de plaats van het fysieke geweld in het extreem-rechtse mens- en wereldbeeld. En er is ten slotte de onderschikking van de mens aan het eigen ras (in de nazistische betekenis) of volk, aan hogere, boven de mens geplaatste idealen die vanuit deze optiek een speciale betekenis krijgen: de familie, eigen bloed en eigen bodem, eigen zeden en gewoonten, eigen geschiedenis, enz.’ (H. Gaus, Opgang en verval van extreem-rechts. Bijdrage tot de studie van politieke cycli, Gent, 2004, p. 22).

Le plat pays, qui est le mien…

Dewinter helpt overigens ook in Nederland bij het opzetten van een extreemrechtse partij aldaar, met de – verwarrende – naam Nieuw Rechts. Deze partij staat onder leiding van de dubieuze Rotterdammer Michiel Smit. De twee partijen vereren elkaar met beleefdheidsbezoekjes heen en weer en het is gewoon een feit dat de banden tussen Vlaams Belang en Nieuw Rechts innig zijn.

Het is maar al te duidelijk dat Dewinter terug naar Nederland kijkt sinds het ook daar serieus bergaf lijkt te gaan. Uitgerekend daar, bij de uitvinders van het poldermodel. In 2000 stelde hij nog in De Groene Amsterdammer: ‘Ik heb me bij de vorige Europese verkiezingen beziggehouden om alles wat er in Nederland was aan rechtsnationale partijen, groeperingen en figuren bijeen te brengen en op een lijst naar buiten te doen komen. Maar ik heb mijn hand uit dat wespennest teruggetrokken, omdat ik alleen maar gebeten ben en dat vind ik niet zo leuk. (…) Ik ben opgehouden me bezig te houden hoe het in Nederland zou kunnen. (…) Waarom het in Nederland minder goed lukt een rechtse beweging op te bouwen – dat is een eufemisme: het lukt überhaupt niet – en in Vlaanderen wel, is natuurlijk ook omdat we ingebed zijn in een cultureel-politieke beweging, de Vlaamse Beweging, die al 160, 170 jaar bestaat. Het vechten voor het behoud van onze identiteit in alle aspecten: taal, cultuur, waarden, normen is een heel intensieve bezigheid geweest voor het Vlaamse volk met alle gevolgen van dien. De woorden ‘eigen identiteit’ zijn in Vlaanderen heel wezenlijk. Die woorden worden bij ons gerespecteerd. Niemand maakt er problemen over’.

Dat het VB vooral op het onveiligheidsgevoel en de vreemdelingenproblematiek teert, laat Dewinter hier achterwege. Later dat jaar 2000 werd Dewinter in het debatprogramma Buitenhof (NED3) besmeurd met een bruine smurrie, zijn auto werd onder handen genomen en de hele uitzending lang kon het antifascistisch protest worden gehoord dat op straat, voor de studio, werd gemaakt – in tegenstelling tot de Vlaamse televisie, was de komst van Dewinter op de Nederlandse televisie wél een issue. De programmamakers waren not ammused – net als Dewinter – en zegden ‘elke week volgt een twintigtal mensen de uitzending. We kunnen ze onmogelijk allemaal vooraf fouilleren. Misschien naïef, maar in Nederland gaan we ervan uit dat er met argumenten gedebatteerd wordt’ (De Morgen, 25.9.2000).

Maar de tijd dat Wim Kok per fiets naar zijn torentje reed is ondertussen voorbij. En ondertussen greep in Nederland een aantal gebeurtenissen plaats die ervoor zorgden dat Dewinter terug bereid is zijn handen in het wespennest dat Nederland heet te steken. Na de moord op Fortuyn hebben zijn ‘erfgenamen’ er immers een boeltje van gemaakt. Natuurlijk voelt Dewinter zich dan geroepen “grote kuis” te houden.