08.12.2006 - Vlaams Belang-verkozene Maria De Berlangeer (1957) ontkent tijdens haar eedaflegging in de gemeenteraad van Jette de Hitlergroet te hebben gebracht. Ze verkeert nochtans in het goede gezelschap van Filip Dewinter en Karel Dillen.

Gisteren onthulde De Morgen een interne nota van het VB-regiobestuur Halle-Vilvoorde waarin het gedrag van de groep rond Wouter Jeanfils aan de kaak wordt gesteld. "Op meetings steken ze niet onder stoelen of banken dat ze fervente aanhangers zijn van het nazisme en brengen ze zelfs de Hitlergroet," citeerde de krant uit de nota. De 23-jarige Jeanfils (1983) is nationaal secretaris van de Vlaams Belang Jongeren (VBJ) en provincieraadslid.

Mouw

Wie een origineel excuus zoekt waarom hij of zij al dan niet "per ongeluk" de Hitlergroet uitbrengt, kan voortaan te rade bij Maria De Berlangeer. Tijdens de eedaflegging in de gemeenteraad van Jette op zaterdag 2 december 2006 stak ze de rechterarm Hitlergroetsgewijs de lucht in, terwijl - zoals u op de foto's hieronder kan zien - het gebruikelijk is de eed af te leggen met een loodrecht gebogen arm.

Goed...                                        Fout...

"Het was heel duidelijk provocerend bedoeld," meent CD&V-schepen Brigitte De Pauw (HLN 05.12.2006). TV Brussel maakte beelden van het gebeuren. Het Centrum voor Racismebestrijding heeft klacht tegen haar ingediend.

Het excuus van Maria De Berlangeer: "Ik had last met mijn cape en kon daardoor mijn arm niet helemaal omhoog brengen," luidt het in Het Laatste Nieuws (06.12.2006). "Ze had een brede mantel aan en hield haar arm iets schuiner, om te verhinderen dat haar mouw naar beneden zakte," verklaart VB-fractievoorzitter Dominiek Lootens (HLN 05.12.2006).

De Berlangeer zegt ook nog elk jaar de bevrijdingsfeesten mee te vieren - nogal ongepast voor een lid van een partij die de bevrijding gelijkstelt met het begin van de repressie tegen de "Vlaamse idealisten" die met nazi-Duitsland collaboreerden - en te "gruwen" van het nazisme.

Romeinse groet

Het zijn niet enkel kleine garnalen wiens rechterarm wel eens ongewenst gedrag vertoont. Na de parlementsverkiezingen van 24 november 1991 belanden achttien VB'ers in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Tijdens de eedaflegging heeft Filip Dewinter blijkbaar ook last van zijn gloednieuwe kostuum.

Het excuus van Dewinter: "Wat is er verkeerd met de Romeinse groet? Die bestaat al zolang als onze beschaving." Het Vlaams Blok zag er destijds geen graten in de foto in januari 1992 ostentatief af te drukken op de cover van zijn partijblad. Vermits Dewinter parlementaire onschendbaarheid geniet, kwam het nooit tot een vervolging voor zijn Hitlergroetimitatie.

Imitatie

Meer pech had het Boomse VB-gemeenteraadslid Pascal Jochec. Die bracht tijdens zijn eedaflegging op 2 januari 2001 eveneens de Hitlergroet. "Mijn cliënt was zeer nerveus en heeft het gebaar van de burgemeester verkeerd nagedaan," beweerde VB-advocaat Rob Verreycken tijdens het proces dat daarop volgde (HLN 08.01.2002).

Een nogal belachelijk excuus, zoals de foto hieronder aantoont (links: Pascal Jochec (VB) met gestrekte rechterarm, rechts: burgemeester Patrick Marnef (sp.a) doet voor hoe het wel moet).

Deze keer plaatste het VB de foto niet op de cover van zijn partijblad, maar gooide het Jochec onverbiddelijk buiten. Al deed het dat pas nadat de correctionele rechtbank van Antwerpen hem op 4 februari 2002 veroordeelde tot drie maanden voorwaardelijk en een geldboete van duizend euro.

"De Hitlergroet is onbetwistbaar verbonden met een fascistisch regime dat uitgaande van een vermeende suprematie van het ene ras boven het andere overging tot het plegen van allerlei misdaden waaronder genocide. Het uitbrengen van de Hitlergroet kan niet op een andere manier geïnterpreteerd worden dan een verwijzing naar deze praktijken waardoor wordt aangezet tot discriminatie, haat, geweld en rassenscheiding jegens een groep wegens zijn ras, huidskleur, afstamming of nationaliteit. Het uitbrengen van de Hitlergroet wil aanzetten tot onverdraagzaamheid tegenover anderen en wederzijds geweld uitlokken waardoor buurten voor iedereen onleefbaar worden en de samenleving in haar essentie wordt aangetast," stelde de rechter in zijn vonnis (pdf).

"We betreuren die uitspraak, maar ze is wat ze is en we moeten er onze consequenties uit trekken," reageerde Dewinter na de veroordeling van zijn nabootser (DM 16.02.2002). Het Vlaams Blok, waarvoor Jochec een drietal jaren militeerde, liet hem daarop vallen als een baksteen. Dewinter: "Indien we ons niet van hem zouden distantiëren, kan dat gevolgen hebben voor heel de partij, onder meer voor onze partijfinanciering. We zijn dus hoe dan ook geacht rekening te houden met de uitspraak van de rechtbank. Dat is ondertussen ook gebeurd: de man heeft ontslag genomen als gemeenteraadslid - op eigen initiatief - en wij beschouwen hem niet langer als lid van het Vlaams Blok. Wij offeren dus een militant op aan het partijbelang. Dat is nu eenmaal de gang van zaken waar wij niet onderuit kunnen" (DM 16.02.2002).

Protest

Origineler was dan weer het excuus van Godelieve Kussé (1949) uit Borgerhout. Tijdens de gemeenteraad van 29 maart 1999 liet ze vanop de publieksbanken haar ongenoegen blijken over de moord op Christel De Jongh, een winkelierster in de Offerandestraat. Kussé bracht daarbij de Hitlergroet. Het Vlaams Blok had opgeroepen tot zo'n protestactie.

Het excuus van Godelieve Kussé: "Het was geen Hitlergroet. Ik wees enkel naar burgemeester Leona Detiège" (HLN 04.09.2001). De Antwerpse correctionele rechtbank veroordeelde haar op 26 maart 2001 tot drie maanden voorwaardelijk en een boete van circa 500 euro (pdf). In beroep (20.06.2002) werd de veroordeling bekrachtigd (pdf).

Kussé is niet meteen gelinkt aan het VB. Ze is de moeder van Wolf Kussé van Groen Rechts, een nationaal-ecologische sekte met neonazitrekjes. Wolf Kussé was bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 in Antwerpen kandidaat voor de neonazipartij Protest (link).

De pot op

VB-provincieraadslid Ludo Switsers kwam er in 1999 wel onderuit. Bij het begin van de Antwerpse provincieraad van 13 maart 1997 vroeg hij namens het Vlaams Blok het woord om het ontslag te eisen van gouverneur Camille Paulus (VLD). Die had in een toespraak gewaarschuwd voor de gevaren van extreemrechtse ideeën. Toen de VB-fractie het woord niet kreeg, ontstond er een klein opstootje met enig duw- en trekwerk. Daarbij zou Switsers de Hitlergroet hebben gebracht.

Het excuus van Ludo Switsers: "Ik nam gewoon mijne kazak, zwaaide met mijn arm en riep: Ge kunt de pot op, onnozelaars" (GVA 03.06.1999). "Een ondubbelzinnig gebaar, dat geen ruimte laat voor interpretatie," meende de openbare aanklager daarentegen (Het Nieuwsblad 24.06.1999).

De correctionele rechtbank van Antwerpen sprak Switsers op 23 juni 1999 niettemin vrij: de Hitlergroet werd niet bewezen geacht. Wel werd zijn armbeweging als "een grove minachting" tegenover "een gesteld politiek orgaan als de provincieraad en de leden ervan" betiteld. De rechtbank veroordeelde hem daarom wel wegens smaad tot twee maanden voorwaardelijk en circa 500 euro boete (pdf).

Rebellie

Ook van Vlaams Blok-stichter Karel Dillen (1925) bestaat er een foto met gestrekte rechterarm. De foto dateert uit 1951, zes jaar na het einde van Wereldoorlog II dus. Het merkwaardige eraan is dat Dillen ze in 1992 zelf openbaar maakte via zijn door Pieter Jan Verstraete geschreven biografie (Karel Dillen: portret van een rebel). Het boek werd tot voor kort verkocht in de partijwinkel van het VB, maar is thans uitgeput. Toevallig of niet is het naar eigen zeggen ook het favoriete boek van de hierboven genoemde VBJ-secretaris Wouter Jeanfils.

Het excuus van Karel Dillen: "Het waren jaren dat wij de gewoonte hadden tijdens het zingen van de Vlaamse Leeuw de rechterarm te strekken," schrijft hij in zijn boekje Wij Marginalen uit 1987. "Het was gewoon een rebellengeste, een uitdaging, een zich niet neerleggen bij een Vlaamse Beweging van de lauwheid en de makheid, een zich niet neerleggen bij een Vlaamse Beweging welke voorgoed een C.V.P.-keurslijf moest dragen. Wanneer we wat later inzagen dat men die gestrekte arm inderdaad boosaardig kon interpreteren, lieten we die gestrekte arm voorgoed vallen. We lieten die arm vallen, principieel en tactisch, tactisch en principieel. Maar vandaag ben ik er nog altijd niet beschaamd om...."

Straf

Politie-agenten zijn verplicht een proces verbaal op te stellen wanneer iemand de Hitlergroet uitbrengt. Het is daarbij niet nodig dat dat vergezeld gaat van ‘Heil Hitler' of andere kreten. Het pv wordt vervolgens doorgestuurd naar het parket, dat zelf de vervolging kan instellen, ook indien niemand klacht indiende. Neemt het parket geen initiatief, dan kan het Centrum voor Racismebestrijding of de Liga voor Mensenrechten tegen de daders een proces aanspannen.

De Hitlergroet uitbrengen is strafbaar op basis van de antiracismewet van 1981. Wie veroordeeld wordt, riskeert maximaal één jaar cel en circa 5000 euro boete.

De Hitlergroet is een uiting van racisme. Belangrijk in de rechtspraak is volgend vonnis van 15 juli 1996 van de Brusselse correctionele rechtbank (pdf):

"De ‘fascistische groet' bij de eedaflegging tijdens de installatie van een gemeenteraad is sterk symbolisch en betekenisvol en roept onmiskenbaar de fascistische en nazistische ideologie op die, op grond van voornamelijk racistische overwegingen, leidde tot volkerenmoord die Europa tijdens de jaren 1930 en 1940 heeft gekend. (...) Er mag dan, zoals de beklaagde aanvoert, geen enkele wettelijke bepaling zijn die de wijze van eedaflegging reglementeert, maar het komt toch duidelijk voor dat de expliciete en opzettelijke verwijzing naar de fascistische ideologie die de suprematie van het ene ras op het andere voorstond en die de uitroeiing van de vermelde rassen inhield, op zich een aanzet inhoudt tot haat, discriminatie, geweld of segregatie die strafbaar zijn gesteld bij wet van 30 juli 1981 die bij wet van 12 april 1994 werd gewijzigd en verruimd."

* * *

De tekst van de antiracismewet