20.11.2004 - "Een Canvasachtig vierkant met daarin een gestileerde leeuw die een wel heel lange tong uitsteekt," zo luidde de meest voorkomende omschrijving van wat nu dat nieuwe logo van het Vlaams Belang voorstelt.

Vergeet dat Canvasachtig vierkant maar: dit is gewoon een blok (!) met een leeuwenkop in.

En dan die leeuwenkop. Ik wist wel zeker dat ik die al eens eerder gezien had, maar waar?

Dit is de officiële Vlaamse Leeuw. De verschillen hoef ik u niet uit te leggen, die ziet u zelf wel.

Ook met enkele door organisaties van de Vlaamse beweging gebruikte leeuwen zijn de verschillen groot. De leeuw van de Vlaamse Volksbeweging (VVB) trekt er van ver op, maar van dichtbij niet meer. Bovendien kijkt hij in de verkeerde richting. De leeuw van het Taal Aktie Komitee (TAK) heeft dan weer ogen en een tong die omhoog in plaats van omlaag krult.

Met de volgende leeuwen komen we al in de buurt. De eerste werd door het Vlaams Blok enkele jaren geleden als autosticker verspreid. De stilering begint erop te lijken, maar de tong krult nog steeds verkeerd. Ook NSV en Voorpost hebben een vlag en een mouwschildje gemaakt met diezelfde leeuw.

Maar met de hieronder staande leeuwen is de gelijkenis honderd procent: ogen, tong, snuit, manen, scherpte. Dit is hem! De leeuw die het Vlaams Belang gebruikt om zich een modern imago aan te meten, blijkt in werkelijkheid ontleend aan het Sint-Maartensfonds en Were Di. Twee organisaties die geworteld zijn in de collaboratie en het warm houden van de erfenis daaraan. Als symboliek kan dat tellen.

De Morgen 20-11-2004

Zeg nooit zomaar leeuw tegen de Vlaamse leeuw
door Douglas De Coninck    

Het Vlaamse leeuwtje in het logo van de 'nieuwe' partij Vlaams Belang is niet zomaar een leeuwtje. Het is een perfecte kopie van de leeuwenkoppen in de logo's van twee nauw met het vroegere Vlaams Blok verbonden organisaties met wortels in de nazi-collaboratie. 'Dat is dan toeval', zegt het Vlaams Belang.
 
Het was de eerste reflex bij velen, zondag: is dat blokje in het nieuwe logo van het Vlaams Belang geen glasheldere kopie van het logo van Canvas? Nadat aanvankelijk was gespeculeerd over te ondernemen stappen wegens plagiaat houdt VRT-woordvoerster Diane Waumans het nu bondig: "Het directiecomité heeft beslist dat we hierover geen mededeling doen." Zoals Het Belang van Limburg lijdzaam toeziet, doet ook de publieke omroep dat.

Het intrigerende aan het nieuwe logo is echter niet het blokje, maar de leeuwenkop, merkt Blok-watcher-publicist Marc Spruyt op zijn website op. Al van bij de eerste aanblik had Spruyt dat gevoel: "Ik wist zeker dat ik die al eens eerder gezien had, maar waar?"

Verknocht als ze is aan vlaggen, emblemen en wapenschilden is binnen de Vlaamse beweging een leeuw nooit zomaar een leeuw. Er bestaan tientallen grafische varianten van de Vlaamse leeuw en die vertellen telkens iets over de mensen die erachteraan lopen. Kijk maar naar de evolutie in de logo's van de vroegere Volksunie. Vanaf het einde van de jaren zeventig koos de partij bewust voor een minder scherp en agressief afgebeelde leeuw. Twee scholen ontstonden: die van de scherpe leeuw en die van de softere. Van veraf bekeken lijkt dat ook de hele opzet te zijn achter de look van het nieuwe Vlaams Blok: zachter, meer mainstream. Van dichtbij iets minder.

Marc Spruyt zocht en vond het origineel van de in het partijlogo verwerkte leeuwenkop. Op een oude affiche van de organisatie Were Di en in het logo van het Sint-Maartensfonds, de organisatie van gewezen Vlaamse SS'ers die enkele jaren geleden minister Johan Sauwens deed struikelen. Op zijn website laat Spruyt uitvergrotingen zien van de oude logo's. Stellen dat de gelijkenis 'treffend' is, is een eufemisme.

"Ogen, tong, snuit, manen, scherpte, dit is hem!", aldus Spruyt. "De leeuw die het Vlaams Belang gebruikt om zich een modern imago aan te meten, blijkt in werkelijkheid ontleend aan twee organisaties die geworteld zijn in de collaboratie en het warm houden van de erfenis daaraan. Als symboliek kan dat tellen."

Were Di werd in 1962 opgericht en tot in 1976 geleid door Karel Dillen, stichter en ex-voorzitter-voor-het-leven van het Vlaams Blok. Een van de andere kopstukken, en jarenlang voorzitter, was Roeland Raes, de latere Blok-senator die uit de partij werd gezet nadat hij in een Nederlands tv-interview uiting had gegeven aan zijn twijfels over het bestaan van concentratiekampen. Dat gebeurde in 2001, toen bij het Blok nog niet iedereen had begrepen hoe dat nu ook alweer zat met die strategie om het cordon sanitaire te bevechten. Were Di gold tot in het begin van de jaren negentig als ideeëntank van het Blok. In het ledenblad Dietsland Europa werden negationistische publicaties aangeprezen. Geen wonder: tot twee jaar geleden stond Were Di nog onder leiding van ene Bert Van Boghout, een vroegere Waffen-SS'er.

Terwijl het Sint-Maartensfonds is verworden tot een bijna betekenisloze bejaardenclub is ook van Were Di de laatste jaren niet veel meer gehoord. Vervlogen zijn de tijden waarin Were Di een eigen - en te duchten - 'actiegroep' had. Meerdere duistere figuren van weleer bekleden nu mandaten voor het Vlaams Belang of kregen een job op het partijsecretariaat, zoals Luc Vermeulen. Hij leidde ooit nog de actiegroep van Were Di, maar stapte na een conflict met Van Boghout op, om het nog gewelddadigere Voorpost op te richten.

Ach neen, zegt Joris Van Hauthem, partijwoordvoerder bij het Vlaams Belang: achter het grafische concept valt geen enkele politieke of andere betekenis te zoeken. "Ik ga zo meteen eens naar de website van onze vriend Spruyt kijken, want dit is het allereerste wat ik hiervan hoor. Ons nieuw leeuwke zou lijken op dat van Were Di en het Sint-Maartensfonds?"

Het is zonder meer een kopie.
"Kijk eens aan. (zucht) Dat is dan toeval. Een leeuw is een leeuw, weet u. Er bestaan geen vijfhonderdvijfentwintig manieren om een leeuw af te beelden."

Wie nam de beslissing om precies deze leeuwenkop te gebruiken?
"Er zijn verschillende ontwerpen voor een nieuw logo gemaakt op onze eigen dienst Organisatie. Na wat brainstormen zijn er daarvan enkele voorgelegd aan het partijbestuur, dat de knoop heeft doorgehakt. Ik zit zelf in het partijbestuur. Ik kan u garanderen dat op geen enkel moment een bepaalde voorkeur ter sprake kwam voor één bepaalde leeuwenkop ter wille van een link met deze of gene organisatie."

Marc Spruyt heeft het lastig om dat te geloven: "De leeuw van Were Di die ik inscande, komt uit de brochure 'Vlaanderen ons vaderland' waarvan de auteurs destijds waren: Bert Van Boghout, Gerolf Annemans en Joris Van Hauthem. Die laatste heeft volgens mij last van geheugenverlies." Misschien nog aardig om te weten. Het hoofd van de dienst Organisatie bij het Vlaams Belang is Philip Dewinter.